Krótka odpowiedź: żaden filtr UV nie jest objęty unijnym zakazem mikroplastiku. Ograniczenie z rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2055 dotyczy syntetycznych mikrocząstek polimerowych, czyli drobin plastiku, które w kremach z filtrem poprawiają konsystencję i matowe wykończenie. Oktokrylen, homosalat, benzofenon-3 i 4-MBC to związki o małych cząsteczkach rozpuszczone w fazie olejowej, a nie cząstki plastiku. Część z nich podlega osobnym ograniczeniom, ale z innego powodu: na podstawie rozporządzenia o produktach kosmetycznych i ocen bezpieczeństwa dla zdrowia.
Co obejmuje unijne ograniczenie mikroplastiku
Rozporządzenie 2023/2055 zmieniło załącznik XVII rozporządzenia REACH i obowiązuje od 17 października 2023 roku. Za syntetyczną mikrocząstkę polimerową uznaje ono cząstkę stałą zawierającą polimer syntetyczny, której wszystkie wymiary nie przekraczają 5 mm, a w przypadku włókien długość nie przekracza 15 mm. Definicję spełnia też cząstka z ciągłą powłoką z takiego polimeru. Z ograniczenia wyłączono polimery naturalne i niezmodyfikowane chemicznie, polimery biodegradowalne, rozpuszczalne w wodzie oraz polimery bez atomów węgla.
Kluczowe jest słowo „cząstka”. Polimer rozpuszczony w kremie, na przykład błonotwórczy kopolimer, nie tworzy drobin i nie podlega temu ograniczeniu. Zakaz trafia w proszki polimerowe, które zostają w produkcie w postaci stałej.
Terminy są rozłożone według rodzaju kosmetyku:
| Rodzaj produktu | Zakaz wprowadzania do obrotu od |
|---|---|
| Drobiny ścierające w peelingach (microbeads) | 17 października 2023 |
| Kosmetyki spłukiwane | 17 października 2027 |
| Kosmetyki niespłukiwane, w tym kremy i balsamy z filtrem | 17 października 2029 |
| Makijaż, produkty do ust i paznokci | 17 października 2035 |
Krem z filtrem kupiony dziś może więc legalnie zawierać mikrocząstki polimerowe. W okresie przejściowym producenci kosmetyków niespłukiwanych co roku raportują Europejskiej Agencji Chemikaliów szacunkowe ilości użytych cząstek (raport za 2026 rok składa się do 31 maja 2027).
Gdzie w kremie SPF kryje się mikroplastik
W kremach z filtrem mikrocząstki polimerowe pełnią rolę teksturującą: matowią, ograniczają uczucie tłustości i pomagają równomiernie rozprowadzić warstwę filtra. W składzie INCI szukaj między innymi tych nazw:
- Nylon-12 i Nylon-6, proszki poliamidowe dające aksamitne wykończenie;
- Polymethyl Methacrylate i Methyl Methacrylate Crosspolymer, kuleczki akrylowe rozpraszające światło;
- Polymethylsilsesquioxane, proszek silikonowy wchłaniający sebum;
- Polyethylene i Polypropylene, rzadsze w kremach, częstsze w peelingach i kolorówce;
- Acrylates Crosspolymer w postaci proszku.
Sama obecność nazwy nie przesądza sprawy, bo o kwalifikacji decyduje postać surowca. Ten sam polimer może występować jako proszek albo jako składnik rozpuszczony. Jeśli producent zapewnia, że produkt nie zawiera mikroplastiku, zwykle ma na myśli właśnie brak takich proszków.
Filtry UV, które naprawdę objęto ograniczeniami
Niezależnie od przepisów o mikroplastiku Komisja Europejska zmienia listę dopuszczonych filtrów UV w załączniku VI rozporządzenia kosmetycznego. Podstawą są opinie Komitetu Naukowego do spraw Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS), które oceniają między innymi działanie na układ hormonalny.
| Filtr (nazwa INCI) | Stan w UE | Podstawa |
|---|---|---|
| 4-Methylbenzylidene Camphor (4-MBC) | Zakazany. Produktów z 4-MBC nie wprowadza się do obrotu od 1 maja 2025, a od 1 maja 2026 nie wolno ich już udostępniać na rynku. | Rozporządzenie (UE) 2024/996, przeniesienie do załącznika II |
| Benzophenone-3 (oksybenzon) | Dopuszczony z limitami: do 6% w produktach do twarzy, rąk i ust, do 2,2% w produktach do ciała, do 0,5% jako ochrona samej receptury. | Rozporządzenie (UE) 2022/1176 |
| Octocrylene | Dopuszczony z obniżonym limitem stężenia. | Rozporządzenie (UE) 2022/1176 |
| Homosalate | Dopuszczony tylko w produktach do twarzy (bez sprayów z gazem pędnym), do 7,34%. | Opinia SCCS i rozporządzenie (UE) 2022/2195 |
Żadne z tych ograniczeń nie wynika z definicji mikroplastiku. Uzasadnieniem są dawka, która przenika przez skórę, oraz podejrzenie działania jak substancja zaburzająca gospodarkę hormonalną. Wpływ filtrów na rafy koralowe był argumentem na Hawajach i w Palau, gdzie oksybenzon wycofano ze sprzedaży, ale nie stanowił podstawy decyzji unijnych.
Filtry mineralne a mikroplastik
Tlenek cynku i dwutlenek tytanu to związki nieorganiczne, a nie polimery, więc same w sobie nie są mikroplastikiem. Producenci często pokrywają jednak ich cząstki powłoką, żeby lepiej się rozprowadzały i nie reagowały z innymi składnikami. Gdy powłoka jest ciągła i zbudowana z polimeru syntetycznego, cząstka może spełnić definicję z rozporządzenia 2023/2055, dlatego firmy analizują także powłoki filtrów mineralnych.
Filtry mineralne nie są też biodegradowalne, bo to tlenki metali. Ich przewagą jest stabilność na słońcu i mniejsze ryzyko podrażnień u osób z wrażliwą skórą. Wadą bywa biały ślad. Formy nano ograniczają go, a rozporządzenie kosmetyczne wymaga, by w składzie oznaczyć je dopiskiem „[nano]”, na przykład „Titanium Dioxide [nano]”.
Jak czytać skład kremu z filtrem
- Szukaj proszków polimerowych z listy powyżej. Ich obecność oznacza mikrocząstki teksturujące, legalne do października 2029 roku.
- Sprawdź filtry UV. 4-MBC nie powinien już występować w produktach sprzedawanych w UE. Oksybenzon w kremie do ciała nie może przekroczyć 2,2%.
- Zwróć uwagę na dopisek „[nano]”, jeśli wolisz unikać nanocząstek.
- Nie oceniaj kremu tylko po filtrach. Ochronę wyznacza deklarowany SPF i znak UVA w kółku, który w UE oznacza, że ochrona przed UVA wynosi co najmniej jedną trzecią deklarowanego SPF.
Pełniejszy przegląd przepisów i zamienników dla innych kategorii kosmetyków znajdziesz w artykule o mikroplastikach w kosmetykach.
Najczęściej zadawane pytania
Czy oktokrylen to mikroplastik?
Nie. Oktokrylen to pojedynczy związek organiczny rozpuszczony w kremie, a nie cząstka polimeru. Jego stężenie ogranicza rozporządzenie kosmetyczne, a nie przepisy o mikroplastiku.
Od kiedy kremy SPF nie mogą zawierać mikroplastiku?
Od 17 października 2029 roku. Do tego czasu kosmetyki niespłukiwane mogą zawierać syntetyczne mikrocząstki polimerowe, a producenci raportują ich użycie.
Czy kremy z 4-MBC trzeba wyrzucić?
Przepisy dotyczą sprzedaży, a nie używania. Od 1 maja 2026 sklepy nie mogą już oferować produktów z 4-MBC. Krem kupiony wcześniej przepisy pozwalają zużyć. Zakaz wynika z podejrzenia działania hormonalnego, więc jeśli wolisz unikać tego ryzyka, wybierz produkt z innym zestawem filtrów.
Czy filtr mineralny jest zawsze wolny od mikroplastiku?
Sam filtr tak, ale krem może zawierać proszki polimerowe poprawiające konsystencję, a cząstki filtra mogą mieć powłokę polimerową. Rozstrzyga pełny skład INCI.

Komentarze (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!
Dodaj komentarz